0

Atom Modelleri

ATOM MODELLERİ

Atom; elementin özelliklerini taşıyan en küçük yapı taşına atom denir. Atom modelleri ;

1-) Dalton Atom Modeli
2-) Thamson Atom Modeli
3-) Rutherford Atom Modeli
4-) Bohr Atom Modeli
5-) Modern Atom Modeli

1-) Dalton Atom Modeli :

John Dalton’un 1805 yılında bugünkü atom modelinin ilk temellerini attığı modelidir.
Daltonun atom kuramına göre elementler kimyasal bakımdan birbirinin aynı olan atomlar içerirler. Farklı elementlerin atomları birbirinden farklıdır. Bu atom teorisine göre kimyasal bir bileşik iki veya daha çok sayıda elementin basit bir oranda birleşmesi sonucunda meydana gelir.

Kimyasal tepkimelere giren maddeler arasındaki kütle ilişkilerine istinaden, Dalton atomların bağıl kütlelerini de bulmuştur. Modern atom kuramı Dalton’un kuramına dayanır ancak bazı kısımları değiştirilmiştir. Atomun parçalandığını, elementlerin birbirinin aynı atomlardan değil, izotoplarının karışımından meydana geldiğini biliyoruz.

Daltonun atom teorisi kimyasal reaksiyonların açıklanmasına, maddenin anlaşılmasına ve atomun temel özelliklerinin ortaya atılmasına oldukça büyük yararlar sağlamıştır. Bu sebeple ilk bilimsel atom teorisi olarak kabul edilir.
2-) Thomson Atom Modeli :

Thomson atom modelinde aşağıdaki ifadeler yer alır.
Atomda negatif (–) yükü dengeleyen pozitif (+) yük bulunmalıdır. Yani atom nötr (yüksüz) olmalıdır.
Negatif (–) ve pozitif (+) yükler atom içerisinde dağı- nık halde bulunmalıdır.
(–) yüke elektron adını vermiştir.
Thomosonun bu modeline “üzümlü kek modeli” dendi.
Thomson atom modelinin eksikleri ve hataları:
Elektronların dağınık ve (+) yükle iç içe olmadığı bulunmuştur.
Bu modelde nötronlardan bahsedilmemiştir.
3-) Rutherford Atom Modeli :

1911 yılında radyo aktif bir maddeden elde ettiği Alfa ışınlarını ince altın bir levha üzerine göndermiş ve ışınların durumunu incelemiş. Bu deney sonucunda gönderilen alfa ışınlarının çoğu levhayı geçerken çok azı sapmaya uğramıştır.
Rutherford yaptığı deneyde He+2 (a) taneciklerini metal levha üzerine göndermiştir. Deney sonucunda He+2 (a) yüklü a+2 (alfa) taneciklerinin büyük çoğunluğunun levhadan geçtiğini, çok azının saptığını, birkaç tanesinin geri döndüğü gözlemlemiştir.
Rutherford atom modelinde aşağıdaki ifadeler yer alır.
Atom kütlesinin çoğu ve (+) yük atomun merkezinde küçük bir hacimde toplanmıştır. Bu merkeze “çekir- dek” adı verilmiştir.
Atomun büyük bir kısmı boşluktan oluşur.
(–) yüklü elektronlar çekirdeğin etrafında bulunur.
(+) yüke proton denir.
Rutherford atom modeli ile Thomson’un elektronlarla (+) yükün iç içe olduğu fikri çürütülmüştür.
Bu modelin eksik tarafı, elektronların nasıl yerleştiğini açıklayamamasıdır.
4-) Bohr Atom Modeli :

Bohr, atom modelini hidrojen atomu için açıklayabilmiştir.
Bohr Atom Modelinde aşağıdaki ifadeler yer alır:
Elektron çekirdeğin çevresinde dairesel yörüngede hareket eder.
Elektron belli dairesel yörüngelerde (enerji düzeyi) bulunabilir.
Elektron, içinde hareket halinde olduğu yörüngenin enerjisini taşır. Çekirdekten uzaklaşan elektronun enerjisi artar.
Elektron yörünge üzerinde ne kadar durursa dursun enerjisi değişmez.
Elektronun çekirdeğe en yakın konumdaki hali temel haldir. Elektrona dışarıdan enerji verildiğinde daha yüksek enerjili düzeye (yörünge) çıkar. Bu duruma “uyarılmış hal” denir.
Elektron yüksek enerji seviyesinden düşük enerji seviyesine geçerken enerji yayar.
Bohr atom modelinin eksik tarafı, bu modelin birden çok elektronu olan atomlara uygulanamayışı ve “elektronların belli dairesel yörüngede hareket eder.” ifadesidir.Bu modelden önce Chadwick tarafından yüksüz nötronlar bulunmuştur.
5-) Modern Atom Modeli :
Modern atom teorisinde aşağıdaki ifadeler yer alır:
l Elektronlar bir bulut halinde belli bir bölgeye dağılmıştır.
Elektronlar hareketli tanecikler olduğu için aynı anda hem yeri hem de hızı bilinemez.
Temel Enerji Düzeyi
Elektronların bulunduğu bölgelerdir. Enerji düzeylerinde maksimum bulunabilecek elektron sayısı 2n2 formülü ile hesaplanır.
n = Temel enerji düzeyi n2 = Orbital sayısı
n = 1 2.n2 = 2.12 = 2e
n = 2 2.n2 = 2.22= 8e
n = 3 2.n2 = 2.32 = 18e
(İlk üç enerji düzeyinde bulunabilecek elektron sayıları verilmiştir.)
Alt Enerji Düzeyi
Her temel enerji düzeyi alt enerji düzeyi içerir. Alt enerji düzeyleri s, p, d ve f olmak üzere dört çeşitir. Alt enerji düzeyi Alabileceği elektron sayısı s 2 p 6 d 10 f 14
Enerji düzeylerinin sıralanışı aşağıdaki düzenden çıkarı labilir.
Orbital
Elektronların bulunma ihtimalinin en yüksek olduğu böl- gelerdir. Her orbital en fazla iki elektron alabilir. Alt ener- ji düzeyleri farklı sayıda orbital içerir.


Bir Cevap Yazın